Gezonde Steden – Stadsbomen, multitaskers van de natuur

Iedereen gaat weleens op zo’n mooie zondagmiddag wandelen in het bos, genieten van de bomen en de natuur. En altijd komen we we terug met een rustige geest, met nieuwe energie en met creatieve gedachten. Dat doet zo’n moment van natuur met je, dat doen de bomen, ongeacht welk jaargetijde het ook is. In de lente is er het jonge groen, in de zomer van de koelte van het bos, de herfst geeft dat mooie kleurenpalet en ’s-winters staan er prachtige structuren.

stadspark

Eigenlijk zou deze groene kwaliteit onderdeel moeten zijn van je dagelijkse leefomgeving. Bomen zouden direct om je huis moeten staan, zodat je altijd kan genieten van de vele voordelen die bomen met zich meebrengen.

Goed beschouwd zijn bomen de multitaskers van de natuur en gelukkig doen ze hun grote en diverse bijdrage ook in de stad. Bomen hebben positieve effecten op ons milieu, op het microklimaat, de natuur en zijn onze bondgenoten tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Daarnaast zijn stadsbomen waardeverhogende identiteitsdragers voor de gebouwde omgeving en –last but not least- hebben ze aantoonbare effecten op het menselijk welbevinden.

Als milieumachines nemen bomen grote hoeveelheden CO2 , NOx en fijnstof op. Niet alleen wordt de lucht gefilterd door de bladeren, de kleine deeltjes (PM10), de CO2 en NOx worden ook opgenomen en vastgelegd in de bomen. Een beuk legt gedurende zijn levensduur naar schatting 14 kg fijnstof vast, wat gelijkstaat aan de uitstoot van circa 200 miljoen autokilometers. De opgenomen CO2 wordt door de groeiende boom omgezet in O2 ofwel onze noodzakelijke zuurstof.

TreeBenefits_LD

Bomen zorgen voor spots met een aangenaam microklimaat. Ze hebben een belangrijke bufferfunctie met positieve effecten voor temperatuur, wind, schaduw en vochtregulering. Dit is van groot belang in onze stedelijke omgeving waar in toenemende mate sprake is van het zogenaamde hitte-eiland-effect. Een enkele stadsboom of boomgroep zorgt voor een plek met een aangenaam verblijfsklimaat, uit de zomerse hitte, droog tijdens een regenbui en in de directe omgeving is duidelijk meer luwte van de wind.  Een grotere groene setting, zoals een park, kan hierdoor een aangenaam verblijfsgebied zijn wat uitnodigt voor een langer verblijf.

Naast het microklimaat kunnen bomen in de stedelijke omgeving  ingezet worden als Groene Defensie.  Natuur, op de juiste manier ingepast in de stad, kan wel eens de essentiële bondgenoot tegen de gevolgen van de klimaatverandering zijn. Door uitbreiding van het groene microklimaat ontstaat een  buffer voor klimaat-extremen (hitte, storm, noodweer of kou). Groenstroken en daarin geplaatste bomen zijn een buffer in de stedelijke waterhuishouding: grond en beplanting houden water vast. Een volwassen boom kan wel tot 3.000 liter water per jaar opnemen.  Een groen ingericht retentiegebied in de lage delen van een stad zorgt voor wateropvang, opslag en geleidelijk loslaten en infiltreren in de bodem. Daarnaast vormen boomsingels een natuurlijke windbarrière, de luwte achter een boomsingel kan tot wel 20x de hoogte van de bomen uitstrekken. Ook in de stedelijke omgeving kan een boom de windhinder van hoogbouw op een positieve manier beïnvloeden.

Natuurlijk is elke boom een onderdeel van de natuur. Bomen, zeker in de urbane situatie, vormen ecologische steppingstones. Vogels verblijven en fourageren in bomen, insecten vinden er beschutting en woonplaats in.  Boomsingels zijn het leefgebied van kleine knaagdieren, muizen maar ook vlinders. De stadsbomen bieden voedsel, beschutting, nestelplaatsen en rustplaatsen voor de rest van de natuur.

woodland-trust-urban-tree-benefits

Bomen in de stedelijke omgeving hebben een aanzienlijk financieel effect. Een groene, beboomde, woonomgeving resulteert in een hogere waarde van de woning. De groene omgeving wordt door de koper als positief gewaardeerd. Parkachtige woonwijken, het liefst met volgroeide bomen zijn erg geliefd. Makelaars zoeken niet voor niets de foto’s met de grote groene boom op de voorgrond. Een laan oogt rijker en geeft daardoor meerwaarde.

Daar komt bij dat een volwassen boom karakter en identiteit geeft aan zijn omgeving. Als je gewoon kan uitleggen aan een bezoeker dat hij bij de oude eik linksaf moet dan besef je gelijk de betekenis van herkenbare bomen. Dat die boom daarvoor eerst 70 tot 100 jaar heeft moeten groeien maakt deze volwassen boom nog waardevoller.  Bomen, solitair, groepsgewijs of in een complete groene setting moeten dus meegenomen worden in het stedelijk ontwerp. Mede omdat ze door hun grootte beeldbepalende elementen zijn (of worden).

33abefe7-f874-42ef-a913-f8505fb2969d_Haagsebomen

En last but not least is de invloed van bomen op het menselijk welbevinden is onmiskenbaar. Wetenschappelijk onderzoek heeft al meermalen aangetoond dat alleen al het zicht op natuur het menselijk lichaam en geest een positieve boost geeft. De relatie van de mens met de natuur is benoemd als biophilia: de aangeboren voorliefde van de mens voor natuurlijke leefomgevingen. Er zijn verbanden onderzocht (en aangetoond) tussen (psychische) gezondheid en natuur of criminaliteit en (afwezigheid van) natuur. Frequent contact met de natuur heeft een gunstige invloed op het geheugen, de creativiteit, de verbeeldingskracht, emotionele gezondheid en het gevoel van verbondenheid (met natuur en met anderen). Het moge duidelijk zijn dat bomen een belangrijke wijze zijn om natuur in de stedelijke omgeving te voegen.

Het is dus van essentieel belang om bomen te waarderen voor hun multidisciplinaire inzet in de gebouwde omgeving. Bomen geven koelte, beschutting, welbehagen, kracht, identiteit en meerwaarde. Pas bestaande bomen in in het ontwerp, maak plaats in straatprofielen voor bomen, zorg voor multifunctionele groenstroken en verbindt het stedelijk groen met het landschap. En doe dit alles met de urbane multitaskers van de natuur: Bomen.

BoominZicht

aanvulling 16 jan 2014:
Het blijkt uit onderzoek dat de opname van CO2 niet verminderd bij oudere bomen, integendeel de oudste bomen groeien nog steeds hard door, het jaarlijks op te nemen volume aan CO2 neemt zelf toe en de het groter wordende bladerdag zorg voor nog meer filter en opnamecapaciteit.

2 thoughts on “Gezonde Steden – Stadsbomen, multitaskers van de natuur

  1. Michiel

    Bomen zetten CO2 om, maar na het leven van de boom komt echt al die opgenomen C uiteindelijk toch weer in de atmosfeer als CO2... Het duurt even, maar toch. Een boom legt de C dus niet duurzaam vast. (Veen wel, mits het niet uiteindelijk weer ontgonnen wordt)

    Reply
    1. Con Zaat

      Michel heeft natuurlijk gelijk, maar... alle manieren waarmee de natuur CO2 opneemt en vastlegt in planten zijn niet echt duurzaam, want als de planten en bomen na hun leven weer wegrotten komt de C weer vrij. Zelf het omzetten van veen, planten en bomen in steenkool en aardolie heeft geleid tot het vrijkomen middels verbranding.
      Toch is mijns inziens een boom een zeer goede manier om C vast te leggen. Zeker als we de lange levensduur en de mogelijkheden voor het gebruik van hout, bijv. in de bouw of in duurzame producten, na het leven van de boom.

      Reply

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>